برقرار پیوند هاپتوگلوبین با هموگلوبین و پیشگیری از آسیب مغزی

بیمارانی که از خونریزی مغزی جان سالم به درمی‌برند، ممکن است به آسیب مغزی شدید ناشی از هموگلوبین آزاد مبتلا شوند؛ این آسیب از گلبول‌های قرمز خون ناشی می‌شد و به نورون‌ها آسیب می‌رساند. محققان در دانشگاه زوریخ پروتئین محافظتی به نام هاپتوگلوبین   را در بدن کشف کردند که از این اثر جلوگیری می‌کند.

خونریزی در فضای باریک بین مننژهای داخلی و میانی خطری جدی برای سلامتی است. این نوع خونریزی مغزی معمولاً در اثر برآمدگی‌های کوچک در عروق اصلی پایه مغز(آنوریسم) ایجاد می‌شود که می‌تواند بدون هشدار اتفاق بیفتد. یک‌سوم از بیماران مبتلابه این خونریزی، که اغلب جوان هستند، به علت افزایش فشار زیاد در جمجمه جان خود را از دست می‌دهند. حتی اگر خونریزی متوقف و وضعیت بیمار تثبیت شود، در دو هفته اول پس از خونریزی، آسیب مغزی شدید می‌تواند رخ دهد. این امر اغلب به اختلالات شدید منجر می‌شود و یا می‌تواند کشنده باشد.

هموگلوبین آزاد در مایع نخاعی مغزی به سلول‌های عصبی آسیب می‌زند

علیرغم تلاش‌های پژوهشی فراوان، تاکنون امکان پیشگیری از پیامدهای جدی این خونریزی در فضای سای آراکنوئید وجود ندارد. گروهی از محققان از رشته‌های مختلف از دانشگاه زوریخ یک استراتژی امیدوارکننده کشف کردند: هاپتوگلوبین  ، پروتئین محافظتی موجود در خون، با هموگلوبین ترشح‌شده در مایع مغزی نخاعی پیوند برقرار می‌کند قبل از اینکه به مغز آسیب بزند.

در طی انجام این مطالعه، محققان مشاهده کردند که در روزهای پس از خونریزی، خون انباشته‌شده به‌آرامی حل‌شده و هموگلوبین از گلبول‌های قرمز خون فاسد شده به مایع مغزی نخاعی بازمی‌گردد. این پروتئین، که معمولاً وظیفه انتقال اکسیژن را بر عهده دارد، نقش مهمی در بروز آسیب عصبی ایفا می‌کند. با استفاده از نمونه‌های بیماران و آزمایش‌های انجام روی گوسفند، می‌توان نشان داد هموگلوبین موجب انقباض ناگهانی رگ می‌شود و در اعماق بافت مغز نفوذ می‌کند و به‌طور مستقیم به نورون‌ها آسیب می‌رساند.

آهن ماده‌ای است که هموگلوبین را بسیار خطرناک می‌کند. آهن در مرکز این پروتئین وجود دارد تمایل بالایی به انجام واکنش‌های شیمیایی دارد. بیماری‌هایی مثل مالاریا، که هموگلوبین نیز در آن ترشح می‌شود، در جریان تکامل باعث تشکیل پروتئین محافظتی به نام هاپتوگلوبین   در بدن انسان می‌شود. در خون، هاپتوگلوبین   با هموگلوبین آزاد پیوند برقرار می‌کند، درنتیجه از اثرات سمی آن در رگ‌های خونی و کلیه‌ها جلوگیری می‌شود. بااین‌حال غلظت هاپتوگلوبین   در مغز بسیار کم است و در برابر خونریزی مغزی اثر محافظتی قابل‌توجهی ندارد.

محققان با تزریق مستقیم هاپتوگلوبین   خالص به مایع مغزی نخاعی گوسفند با کاتتر توانستند از این مکانیسم حفاظتی طبیعی استفاده کنند. می‌توان نشان داد که هاپتوگلوبین   خالص مانع انقباض ناگهانی رگ‌ها و نفوذ هموگلوبین آزاد به بافت مغز می‌شود.

کشف روش‌های درمانی جدید

برای بیمارانی که از خونریزی در فضای زیر سلولی رنج می‌برند، این نتایج ازنظر بسیار عالی است، چراکه به‌طور بالقوه امکان پیشگیری از اثر سمی هموگلوبین آزاد پس از خونریزی مغزی در داخل جمجمه فراهم‌شده است. این امر می‌تواند پیش‌بینی بیماری‌های عصبی و کیفیت زندگی را برای افراد تحت تأثیر، به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.

منبع: دانشگاه زوریخ

لینک آگهی های پین پست