مالتیپل اسکلروزیسMS(چه چیزی لازم است بدانید؟) (بخش اول)

مالتیپل اسکلروزیس یک بیماری مزمن است که سیستم عصبی را مورد حمله قرار می‌دهد. این بیماری مغز، طناب عصبی و عصب بینایی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

علائم آن شدید هستند. در موارد خوش خیم تر دست‌و پاها بی‌حس می شود. نمونه‌های حاد تر شامل فلجی و از دست دادن بینایی می‌باشد.

هنوز امکان این موضوع فراهم نشده که بدانیم برای پیش‌گیری از این بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن چه باید کرد.

بیش از ۴۰ هزار نفر در ایالات متحده به MS مبتلا هستند و هر ساله نزدیک به ۱۰ هزار گزارش جدید نیز از ابتلا به این بیماری ثبت می‌شود.

این بیماری ۲ تا ۳ برابر در خانم‌ها نسبت به آقایان شیوع بیشتری دارد و تشخیص معمولا در سنین بین ۲۰ تا ۵۰ سال قابل انجام است.

نکات کلی در رابطه با MS:

در ابتدا به نکات کلی اشاره‌ای می کنیم ودر ادامه‌ی مقاله به جزئیات بیشتر میپردازیم.

مالتیپل اسکلروزیس بر سیستم عصبی مرکزی اثر می‌گذارد.

تشخیص معمولا در سنین بین ۲۰ تا ۵۰ سال اتفاق می‌افتد.

پیش‌گیری از رخداد و پیش روی این بیماری تا به حال غیر ممکن بوده است.

علائم عادی این بیماری کرختی و بی‌حسی می‌باشد اما موارد حادتر می‌تواند شامل از دست‌دادن بینایی و فلجی نیز باشد.

اگرچه هیج درمانی برای آن وجود ندارد، اما درمان می‌تواند تا حدودی علائم را کاهش دهد و به فرد کمک کند تا زندگی روزمره ی خود را مدیریت کرده و پیش ببرد.

MSچیست؟

MS سیستم عصبی مرکزی را تحت تاثیر قرار می‌دهد ولی اینکه دقیقا چرا چنین اتفاقی می‌افتد هنوز مشخص نیست.

در سیستم عصبی مرکزی، فیبرهای عصبی توسط غلاف میلین پوشیده شده‌اند که نقش محافظتی دارد. میلین همچنین یه عصب کمک می‌کند تا سیگنال های الکتریکی را با سرعت و کیفیت بهتری منتقل کند. در MS، این غلاف میلین در قسمت‌هایی از عصب از بین می‌رود. که به آن‌ نواحی اسکار یا اسکلروزیس می‌گویند.

مالتیپل اسکلروزیس یعنی، وجود زخم‌های بافتی در چند ناحیه.

قسمت‌هایی از عصب که فاقد میلین هستند پلاک یا زخم نامیده می‌شوند. زمانی که این زخم ها تشدید می‌شوند، باعث می‌شوند که عصب دچار شکستگی یا آسیب شود. در نتیجه پالس‌های عصبی نمی‌توانند به راحتی و هماهنگی تا عصب هدف جریان پیدا کنند.

زمانی که هیچ میلینی وجود نداشته باشد، فیبرها نمی‌توانند پالس‌های عصبی را به جریان بیندازند. و درنتیجه پیام‌ها نمیتوانند از مغز به ماهیچه‌ها منتقل شوند.

انواعMS

MS را به ۴ دسته تقسیم می‌کنند:

(Clinically isolated syndrome (CIS :  این مورد تنها یک مرحله‌ی واحد و اولیه است که علائم در نهایت تا ۲۴ ساعت ادامه پیدا می‌کنند.

(Relapse-remitting MS (RRMS   این حالت شایع‌ترین مورد است که ۸۵ درصد از افراد مبتلا به ام اس را در بر می‌گیرد که در واقع حمله‌ی تازه یا افزایشی علائم می‌باشد.

Primary progressive MS (PPMS)  به طور پیوسته علائم تشدید می‌یابد بدون هیچ گونه جایگزینی و بهبود. حدود ۱۵ درصد از موارد ام اس از این  نوع می‌باشند.

(Secondary progressive MS (SPMS  پس از مراحل آغازشونده یا جایگزینی و بهبود، بیماری به سرعت و پیوسته ادامه میابد.

علائم

MS سیستم عصبی مرکزی که تمام فعالیت‌های بدن را کنترل می‌کند، را تحت تاثیر قرار می دهد. زمانی که فیبرهایی که پیغام‌های عصبی را به مغز منتقل کرده و یا از آن دریافت می‌کنند، آسیب می‌بینند علائم این مشکل  ممکن است در تمام بدن نمایان شود.

در برخی بیماران علائم به اندازه‌ای آهسته و خفیف است که تا زمانیکه بیماری به مراحل وخامت نرسیده قابل توجه نمی‌باشد. برخی افراد هم در همان مراحل اولیه علائم خود را تشخیص می‌دهند.

علائم مشترک و کلی MS شامل موارد زیر می‌باشد:

ضعف عضلانی

مشکل بینایی

هماهنگی و تعادل بدن دچار اختلال می‌شود

بی حسی و کرختی و حالت سوزن سوزن شدن

فکر و حافظه دچار مشکل می‌شود

تاثیرات MS:

مشکلات مثانه: در این باره می‌تواند مشکلاتی وجود داشته باشد از قبیل مشکل در تخلیه‌ی کامل مثانه، تکرر ادرار و بی اختیاری ادرار

مشکلات روده: یبوست سبب مشکل در دفع مدفوع می‌گردد و این موضوع مشکلات روده‌ و شکمی را در بر دارد.

خستگی مفرط: این حالت ۹۰ درصد از بیماران را تحت تاثیر قرار می‌دهد و سبب بروز مشکل در توانایی عملکرد آن‌ها در خانه و محل کار می‌شود.

سرگیجه: این یکی از مشکلات شایع است که با ناهمانگی و تعادل بدن در ارتباط است.

ناتوانی جنسی: از دست رفتن تمایل جنسی یک رفتار مشترک بین زن و مرد بیمار می‌باشد.

سختی و گرفتگی عضلات: آسیب به فیبرهای عصبی در مغز و طناب عصبی می‌تواند سبب گرفتگی دردناک عضلات شود. ماهیچه‌ها ممکن است سخت شده و در برابر حرکت مقاومت داشته باشند که به این حالت اسپاسم یا گرفتگی می‌گویند.

رعشه: امکان دارد در بیماران حرکت‌های بی‌اختیار و لرزش‌هایی وجود داشته باشد.

مشکلات بینایی: امکان دارد در این بیماران دوبینی ویا تاری دید وجودداشته باشد. که سبب از دست رفتن جزئی و یا کامل بینایی، یا انحراف رنگ سبز-قرمز بشود. این حالت بیشتر در یک زمان یک چشم را درگیر می‌کند. عفونت عصب بینایی باعث می‌شود که در هنگام حرکت چشم احساس درد به وجود بیاید.

تغییرات حرکتی و راه رفتن: MS همچنین می‌تواند مشکلاتی در حرکت فرد ایجاد کند از آنجا که ماهیچه‌ها ضعیف شده و در هماهنگی اختلال ایجاد شده است. از سمت دیگر سرگیجه و خستگی مفرط در فرد وجود دارد.

تغییرات احساسی و افسردگی: از دست رفتن میلین و آسیب به فیبرهای عصب مغزی سبب تغییرات در احساسات می‌شود و این موضوع در کنار تشخیص وجود MS می‌باشد که یک بیماری غیرقابل پیش‌بینی و محدود کننده می‌باشد. بیماری MS با ۵۰ درصد ابتلا به افسردگی در ارتباط است.

دیگر علائم که احتمال بروز کمتری دارند شامل:

سردرد

ریزش مو

خارش

مشکلات تنفسی

حمله‌ی ناگهانی

مشکلات گفتاری

مشکلات بلع

در مراحل پیشرفته تر ممکن است تغییراتی در درک و فکر کردن و حساسیت‌های دمایی نیز ایجاد شود.

مالتیپل اسکلروزیس یک بیماری غیر قابل پیشگیری است و ممکن است افراد با راه‌های متفاوتی تحت تاثیر قرار دهد. برای مثال ممکن است با یک احساس کم آغاز شود و ماه‌ها یا حتی سال‌ها بدون هیچ علامت قابل توجهی بگذرد. برای گروهی دیگر به طور ناگهانی آغاز شده و در هفته ‌ها و ماه‌ها به پیشروی خود ادامه دهد.

دلایل و فاکتورهای خطر

دلیل قطعی MS هنوز شناخته شده نیست. اما به نظر می‌رسد که یک اختلال خودایمن باشد. این به این معناست که سیستم ایمنی خود بدن به میلین‌ها حمله کرده و آن را به عنوان یک دشمن خارجی قلمداد می‌کند. همانند زمانی که یک باکتری یا ویروس را شناسایی کرده و به آن‌ها حمله می‌کند.

فاکتورهای خطر شامل موارد زیر می باشد:

سن: تشخیص این بیماری بیشتر در سنین بین ۲۰ تا ۵۰ سال شناسایی شده است.

جنسیت: خانم‌ها نسبت به آقایون بیشتر به این بیماری مبتلا می‌شوند.

نژاد: این بیماری در نسل‌های اروپایی بیشتر شایع است.

فاکتورهای ژنتیکی: این بیماری قابلیت این را دارد که توسط ژن ها جابجا شود.

میزان ابتلا به MS در افرادی که از خط استوا دورتر هستند بیشتر است از آنجا که در معرض نور خورشید قرار گرفتن ممکن است خطر ابتلا به MS را افزایش دهد.

دیگر فاکتورهای ممکن که با MS در ارتباط هستند اما به طور دقیق مورد تایید قرار نگرفته اند شامل:

برخورد با مواد سمی که می‌تواند یک فلز سنگین و یا محلول باشد.

عفونت: ویروس‌هایی مانند اشتن‌بار یا مونوکلوزیس و ورسلا زوستر ممکن است جزء محرک ‌ها باشند.

نمک: در سال ۲۰۱۳ به دنبال یک مطاله پیشنهاد شدن که مصرف نمک زیاد در رژیم غذایی می‌تواند خود ایمنی را تحریک کند.

فرضیه‌های  قبلی شامل مواردی بودند از جمله برخورد با سگ هار، ترومای فیزیکی یا آسپارتام،‌شیرین کننده های خاص که البته این هنوز به طور علمی اثبات نشده است.

متاسفانه می‌دانیم که عمل MS یک محرک است که البته این محرک با فاکتورهای بسیار متنوعی تحریک می شود.